Claude Code — Anthropic kompaniyasi tomonidan yaratilgan AI coding assistant. U oddiy chatbot emas — to'liq dasturlash muhiti bilan ishlaydi.

Nima qila oladi:

• Kod yozish, tushuntirish, debug qilish
• Butun loyiha fayllarini o'qish va tahlil qilish
• Terminal buyruqlarini bajarish
• Git operatsiyalar (commit, push, branch, merge)
• GitHub PR, issue boshqarish
• Figma, Lovable, Supabase kabi toollar bilan integratsiya

Model almashtirish: /model claude-opus-4-8

Claude Code bir vaqtda ko'radi:

• Barcha loyiha fayllari (src/, components/, ...)
• Git tarix (kim nima o'zgartirdi)
• Terminal output (oxirgi buyruqlar natijalari)
• CLAUDE.md (loyiha qoidalari)
• Environment variables (.env)

Kontekst 200,000 token — katta loyihalarda /compact ishlatish kerak.

CLAUDE.md — loyiha haqida doimiy ko'rsatmalar fayli. Claude har sessiyada o'qiydi. Qanchalik to'liq bo'lsa, shunchalik yaxshi ishlaydi.

Nusxala# [Loyiha nomi]

## Texnologiya
- Frontend: React 18, TypeScript, Tailwind CSS
- Backend: Node.js, Express, Prisma
- DB: PostgreSQL
- Test: Jest, React Testing Library

## Arxitektura
- src/components/ — UI komponentlar
- src/hooks/ — Custom hooklar
- src/lib/ — Utility funksiyalar
- src/api/ — API calls

## MUHIM QOIDALAR
- Har doim TypeScript tiplar yoz, any ishlatma
- Komponentlar 150 qatordan oshmasin
- Har funksiya bitta ish qilsin
- Error handling HAMMA JOYDA bo'lsin

## Stil
- Tailwind faqat, CSS modules ishlatma
- Dark mode doim qo'llab-quvvatlansin

## Test
- Har yangi funksiya uchun test yoz
- 80%+ coverage saqlash

Yaratish uchun: /init buyrug'i

💡 Katta loyihalarda har 30-40 muloqotdan keyin /compact ishlatish tavsiya etiladi

Non-interactive rejimda ishlatish (CI uchun):

Nusxalaclaude -p "test yozilmagan funksiyalarni toping va test yoz" --output-format json

GitHub Actions:

Nusxala- name: Claude Code Review
  run: |
    claude -p "Bu PR dagi o'zgarishlarni review qil, xatolarni toping"

Murakkab muammolarda Claude ni bosqichma-bosqich fikrlashga majburlash:

NusxalaBu muammoni bosqichma-bosqich hal qil:
1. Avval muammoni o'zing tushuntir
2. Yechim variantlarini sanab ber (kamida 3 ta)
3. Eng yaxshisini tanlash sababini ayt
4. Kodni yoz
5. Qanday test qilish kerakligini ayt

Claude ga aniq rol berilsa, shu soha eksperti sifatida javob beradi:

NusxalaSen 10 yillik tajribali senior backend engineer sifatida bu kodni ko'r.
Performance va security ga alohida e'tibor qaratasan.
[KOD]
Nima yaxshilanishi mumkin? Priority bo'yicha sanab ber.

Aniq cheklovlar berish sifatni oshiradi:

NusxalaLogin form yoz, LEKIN:
- Redux ishlatma (Zustand ishlatgin)
- TypeScript any ishlatma
- 100 qatordan oshmasin
- ARIA accessibility qoidalari
- Test bilan birga ber
- Error states ham ko'rsat

Katta vazifalarni bosqichlarga bo'lish:

Nusxala1-qadam: Faqat TypeScript interfacelari va typeslarni yoz
[Claude javob beradi]

2-qadam: Endi implementationni yoz
[Claude javob beradi]

3-qadam: Unit testlar
[Claude javob beradi]

4-qadam: Edge caseslar va error handling

NusxalaBu muammoni 3 xil usulda yech:
1. Oddiy/tez yechim (MVP)
2. Best practice yechim
3. Enterprise-grade yechim

Har birining afzalligi, kamchiligi va qachon ishlatish kerakligini ayt.

NusxalaBu kodni review qil va natijani QUYIDAGI FORMATDA ber:

## 🔴 Muammolar (tuzatish SHART)
- [muammo]: [tushuntirish] → [yechim kodi]

## 🟡 Yaxshilashlar (ixtiyoriy)
- [tavsiya]: [sabab]

## 🟢 Yaxshi tomonlar
- [nima yaxshi va nima uchun]

Umumiy baho: X/10
[KOD]

Claude matnni token larda o'qiydi. 1 token ≈ 0.75 so'z (inglizcha). O'zbekcha/ruscha so'zlar ko'proq token oladi.

💡 Kontekst to'lganda Claude oxirgi narsalarni "unutadi". /compact ishlatib tozalang.

Claude har so'rovni quyidagicha qayta ishlaydi:

Ba'zi Claude modellari javob berishdan oldin ichki monolog bilan fikrlaydi — bu extended thinking deyiladi.

Extended thinking uchun prompt:

NusxalaBu muammoni chuqur o'ylab ko'r, barcha variantlarni tahlil qil,
keyin eng yaxshi yechimni tanlashingni tushuntir:
[MURAKKAB MUAMMO]

Claude quyidagi narsalarni rad etadi:

• Zararli kod (virus, malware, RAT)
• DoS/DDoS hujum skriptlari
• Credentials yoki shaxsiy ma'lumot o'g'irlash
• Qonunsiz faoliyat

Lekin ruxsat etiladi:

• Authorized penetration testing
• CTF (Capture The Flag) challenges
• Security research (aniq kontekst bilan)
• Defensive security (mudofaa)
• Vulnerability scanning (o'z tizimingizda)

💡 Rad etilsa, kontekst qo'shing: "Bu bizning pentest engagement uchun..."

Claude ning bilimi Avgust 2025 gacha. Undan keyingi:

• Yangi framework versiyalari (Next.js 15+, React 20+...)
• Yangi API o'zgarishlar
• Yangi kutubxonalar

Yechim:

NusxalaBu [KUTUBXONA_NOMI] ning hujjatlaridagi yangi API:
[DOCS DAN NUSXA]

Shu API ga qarab kod yoz. Bilmagan narsangni to'g'ridan-to'g'ri
shundan foydalanib amalga oshir.

Claude katta sonlar va murakkab matematik hisobda xato qilishi mumkin.

Yechim:

Nusxala# Python kod yozib hisoblat:
Quyidagi hisob uchun Python skript yoz va natijasini ko'rsat:
[HISOB]

Claude Bash orqali Python ni ishlatib aniq hisob qiladi.

Claude real vaqt ma'lumot bilmaydi (kurs, ob-havo, yangiliklar).

Yechim — WebSearch ishlatish:

NusxalaHozirgi [MAVZU] bo'yicha internet dan qidir va eng so'nggi
ma'lumotga qarab [VAZIFA] ni bajars.

Juda katta fayl (10,000+ qator) kontekstni to'ldiradi.

Yechimlar:

Nusxala@src/utils/bigFile.ts faylning 200-300 qatorlarini tushuntir

Nusxalasrc/services/payment.ts dagi processRefund funksiyasini toping va tushuntiring

Nusxalaloyihada "calculateTotal" funksiyasi qayerda ishlatilgan, toping va tushuntiring

⚠️ HECH QACHON quyidagilarni Claude ga bermang:

• Production API keys, passwords
• Database connection strings (real)
• Private SSH keys
• Foydalanuvchi shaxsiy ma'lumotlari (PII)
• Kreditkarta raqamlari

O'rniga:

Nusxala# .env faylini ko'rsatmang, o'rniga:
DATABASE_URL=process.env.DATABASE_URL  # real qiymat emas
API_KEY=process.env.STRIPE_SECRET_KEY  # placeholder

Claude ba'zan mavjud bo'lmagan funksiya yoki API yaratishi mumkin.

Qanday aniqlash:

• Kod ishlatishdan oldin tekshiring
• npm package nomlarini npmjs.com da tekshiring
• API metodlarini hujjatdan solishtiring

Oldini olish:

NusxalaFaqat mavjud va haqiqiy APIlardan foydalangin.
Agar biror funksiya borligidan ishonchsiz bo'lsang,
"Bu mavjudligiga ishonchim yo'q" deb ayt.

Claude katta, murakkab vazifani kichik qismlarga bo'lib, har birini alohida sub-agent ga berishi mumkin. Sub-agentlar parallel ishlaydi.

NusxalaUshbu vazifani parallel bajar:
1. Frontend: React login form (components/LoginForm.tsx)
2. Backend: Express auth endpoints (routes/auth.ts)
3. Types: Shared TypeScript interfaces (types/auth.ts)
4. Tests: Jest tests for all three

Har biri mustaqil. Bir vaqtda qil.

Katta codebase qidirish uchun maxsus Explore agenti:

NusxalaBu loyihada authentication qanday implement qilingan?
Barcha auth-tegishli fayllarni toping:
- Middleware
- Routes
- Models
- Utils
Har birini qisqacha tushuntir.

Katta feature qo'shish uchun to'g'ri tartib:

NusxalaE-commerce loyihaga "wishlist" feature qo'shish kerak.
Avval reja tuz: qaysi fayllar, qaysi DB o'zgarish,
qaysi API endpointlar, frontend nima kerak?
Kod yozma, faqat reja.

NusxalaWishlist uchun migration yoz. Reja: [reja]

NusxalaWishlist API endpointlarini yoz. Migration tayyor: [migration]

NusxalaWishlist UI ni yoz. API tayyor: [endpoints]

MCP (Model Context Protocol) — Claude ga tashqi servislar bilan ishlashga imkon beruvchi ochiq standart. Claude MCP server orqali istalgan API bilan gaplasha oladi.

Joriy narxni tekshirish: /cost

Taxminiy hisob:

1M token ≈ 750,000 so'z ≈ ~3000 sahifa